پایگاه خبری فوتبالی- حدود یک هفته پیش اعجوبه فوتبال ایران پرویز قلیچخانی در سن 81 سالگی از دنیا رفت.
به گزارش فوتبالی، با وجودی که چند روزی از درگذشت پرویز قلیچخانی گذشته، بد نیست که نگاهی دوباره به کارنامه ورزشی و اتفاقات زندگی او بیندازیم. اتفاقاتی که حتی دوران ورزشی و حرفهای او را هم تحت تأثیر قرار داد و سختیها و مشکلاتی را هم برایش ایجاد کرد.
اما او به انتخاب خودش در این مسیر قرار گرفته بود و تا آخر هم در همین راه ماند و پا پس نکشید. صحبت از مردی استثنایی در تاریخ فوتبال ایران است که شاید نسل امروز کمتر شناختی از او داشته باشند، اما در وصف این بازیکن شاخص در تمامی ادوار ایران همین بس که علی پروین، به عنوان یکی از برترین چهرههای تاریخ فوتبال و حتی ورزش ایران، پرویز قلیچخانی را بهترین بازیکن تاریخ فوتبال این مملکت میداند.
به راستی قلیچ چه دستاورد و افتخاراتی داشت که همه به نیکی از او یاد میکنند؟ چه افکار و عقایدی داشت که سبب شد او خودش را از حضور در مهمترین آوردگاه فوتبال جهان محروم کند و از تیم ملی کنار بکشد؟ با ورق زدن تاریخ به خوبی درخواهیم یافت که این بازیکن سرشناس چه موفقیتهایی داشته تا توانسته قلههای دست نیافتنی عرصه فوتبال را زیر پا گذاشته و به تسخیر درآورد و چرا زمانی که در اوج دوران ورزشی و قلههای افتخار بود، تصمیم گرفت خود را از حضور در جام جهانی محروم کند.
به گزارش فوتبالی، با وجودی که چند روزی از درگذشت پرویز قلیچخانی گذشته، بد نیست که نگاهی دوباره به کارنامه ورزشی و اتفاقات زندگی او بیندازیم. اتفاقاتی که حتی دوران ورزشی و حرفهای او را هم تحت تأثیر قرار داد و سختیها و مشکلاتی را هم برایش ایجاد کرد.
اما او به انتخاب خودش در این مسیر قرار گرفته بود و تا آخر هم در همین راه ماند و پا پس نکشید. صحبت از مردی استثنایی در تاریخ فوتبال ایران است که شاید نسل امروز کمتر شناختی از او داشته باشند، اما در وصف این بازیکن شاخص در تمامی ادوار ایران همین بس که علی پروین، به عنوان یکی از برترین چهرههای تاریخ فوتبال و حتی ورزش ایران، پرویز قلیچخانی را بهترین بازیکن تاریخ فوتبال این مملکت میداند.
به راستی قلیچ چه دستاورد و افتخاراتی داشت که همه به نیکی از او یاد میکنند؟ چه افکار و عقایدی داشت که سبب شد او خودش را از حضور در مهمترین آوردگاه فوتبال جهان محروم کند و از تیم ملی کنار بکشد؟ با ورق زدن تاریخ به خوبی درخواهیم یافت که این بازیکن سرشناس چه موفقیتهایی داشته تا توانسته قلههای دست نیافتنی عرصه فوتبال را زیر پا گذاشته و به تسخیر درآورد و چرا زمانی که در اوج دوران ورزشی و قلههای افتخار بود، تصمیم گرفت خود را از حضور در جام جهانی محروم کند.
دست نیافتنی در ایران و بیرقیب در آسیا
شاخصترین رکورد این فوتبالیست استثنایی فوتبال ایران، نه در جایگاه باشگاهی و داخلی، که در عرصه ملی و در سطح آسیا رقم خورد و تا به امروز هیچ بازیکنی در آسیا نتوانسته به این مهم دست یابد. سه دوره اول حضور ایران در جام ملتهای آسیا با کسب سه عنوان قهرمانی همراه بود و تنها بازیکنی که در هر سه دوره برای تیم ملی به میدان رفت، کسی نبود جز پرویز قلیچخانی.
در واقع پرویز با کسب سه عنوان قهرمانی متوالی در جام ملتهای آسیا کاری کرد که تا به امروز هیچ بازیکن دیگری در سطح آسیا قادر به تکرارش نبوده و بعید است به این زودی کسی بتواند در زمینه با او شریک شود. او در دو دوره مختلف و در دو ورزشگاه خاطرهانگیز برای مردم ایران موفق شد عنوان قهرمانی را هم با تیم ملی کسب کند.
از جمله رکوردهای قلیچخانی که کمتر بازیکنی به دست آورده و کمتر به آن توجه شده، میتوان به تعداد بازیهای پرویز در جام ملتهای آسیا اشاره کرد. او در سه دوره مختلف همراه با ایران در جام ملتهای آسیا حضور یافت و از 13 بازی ممکن، در 12 بازی به میدان رفت و در تمامی بازیها همراه با ایران به پیروزی دست یافت و این رکوردی منحصر به فرد به حساب میآید که کمتر بازیکنی قادر به عبور از چنین رکوردی است.
همچنین قلیچخانی تنها بازیکن ایرانی است که در سه دوره حضور ایران در المپیک، عضوی از تیم اعزامی بوده و در این سه دوره به میدان رفته. اتفاقی که پس از سال 1980 دیگر برای ایران تکرار نشد و تیم ملی فوتبال هرگز نتوانست به المپیک راه پیدا کند. کاپیتان سالهای دور فوتبال ایران در 8 بازی در ادوار المپیک به میدان رفت و از این نظر هم بین بازیکنان ایرانی رکورددار است.
گلهای ماندگار قلیچ
قلیچخانی در دوران فوتبال خود 64 بار پیراهن تیم ملی را در مسابقات مختلف برتن کرد. او در این مسابقات 14 بار موفق به گلزنی شد اما دو گل او بیش از همه در ذهن فوتبالدوستان باقی مانده و به نوعی هرگز از اذهان نخواهد رفت.
گل دوم ایران به اسراییل در سال 1968 در دیدار پایانی جام ملتهای آسیا در ورزشگاه خاطره انگیز امجدیه، در دقیقه 86 از روی یک ضربه کاشته به دست آمد. این گل نه تنها اولین قهرمانی ایران در تاریخ این رقابتها را به ارمغان آورد، بلکه چنان شور و شعفی را در میان مردم ایجاد کرد که به نوعی نگاه مردم به این رشته ورزشی را تغییر داد و محبوبیت فزایندهای در بین مردم نسبت به این رشته ورزشی ایجاد شد.
دومین گل مهم او بیشتر از نظر تاریخی اهمیت دارد نه کسب موفقیت یا تاریخسازی. در آخرین دیدار تیم ملی در تاریخ المپیک، ایران به مصاف شوروی رفت و با نتیجه دو بر یک مغلوب شد. تک گل ایران و در واقع گل دوم این بازی را پرویز قلیچ خانی به ثمر رساند تا او به عنوان زننده آخرین گل ایران در المپیکها تا به امروز لقب بگیرد. تا به امروز با وجود گذشت نیم قرن، تیم ملی ایران دیگر نتوانسته راهی المپیک شود تا گل قلیچخانی آخرین گل ایران در ادوار مختلف این رقابتها تا به امروز باشد.
زبان سرخی که کار دستش داد
پرویز قلیچخانی از جمله فوتبالیستهایی بود که در فعالیتهای سیاسی هم حضور داشت. او گرایش سیاسی چپ داشت و هیچگاه این گرایشات را پنهان نمیکرد. پس از حضور در المپیک و جام ملتهای آسیا سال 1976، فعالیتهای او شکل علنی به خود گرفت و مخالفت خود با رژیم پهلوی را به شکل علنی ابراز میکرد.
به این دنبال این اتفاقات، دستگاههای امنیتی بارها به او تذکر داده و حتی در چندین مورد هم او را بازداشت کردند. در سال 1350، تنها دو روز به بازی مهم پرسپولیس و پاس تهران، مأموران دستگاههای امنیتی اقدام به دستگیری او کردند و حتی وساطت حسن حبیبی هم کارساز نشد و نتوانست مانع از این اتفاق شود.
به این دنبال این اتفاقات، دستگاههای امنیتی بارها به او تذکر داده و حتی در چندین مورد هم او را بازداشت کردند. در سال 1350، تنها دو روز به بازی مهم پرسپولیس و پاس تهران، مأموران دستگاههای امنیتی اقدام به دستگیری او کردند و حتی وساطت حسن حبیبی هم کارساز نشد و نتوانست مانع از این اتفاق شود.
اما مهمترین تأثیر فعالیتهای سیاسی او به عدم حضورش در جام جهانی 1978 مربوط میشود. قلیچ خانی خواست تا صدایی فرای سکوهای امجدیه و آزادی را بشنود و به همین خاطر به چند شعار هواداری روی سکوها بسنده نکرد. او در مصاحبهای که چند سال پیش انجام داد از تصمیم خود برای انتخاب بین قهرمان بودن یا اسطوره ماندن گفت: «منی که اکثر شهرتم را مدیون تماشاگران هستم و قهرمانی خودم را از همین مردم میدانم، چرا کنار مردم نباشم؟ مگر کنار مردم بودن کار بدی است؟ متأسفانه برخی در دستگاههای تبلیغاتی آن زمان میگفتند بروید و فقط دنبال فوتبال باشید و به این مسائل کاری نداشته باشید. اما با خوب گل زدن، خوب دریبل زدن و بازیکن خوبی بودن، فقط در دایره همان ورزش باقی میمانی و در کنار مردم نخواهی بود. با در کنار بودن میتوانی اسطوره باشی، یک اسطوره واقعی.»
به دنبال همین اختلافات او با رژیم پهلوی و دستگاه حاکم کشور، و فعالیتهای سیاسی که داشت، راه او و تیم ملی از هم جدا شد و قلیچخانی نتوانست به عنوان بازیکن در اولین حضور ایران در جام جهانی حاضر باشد. شایعاتی زیادی مبنی بر این مطرح بود که دستگاههای امنیتی به کادر فنی فشار آورده تا قلیچخانی را از تیم ملی کنار بگذارند اما حشمت مهاجرانی این مساله را رد کرده است. با وجودی که این بازیکن سرشناس نامش در بین دعوت شدگان به اردوی تیم ملی قرار داشت، اما ترجیح داد تا خود را از فهرست مسافران آرژانتین حذف کرده و با این حذف، نامش را در تاریخ فوتبال ایران ماندگار کند. نام او هرگز از یاد فوتبالدوستان و همدوره ای هایش نخواهد رفت.
گزارش از احمد تقی زاده/ پایگاه خبری فوتبالی
